İngiltere

Bilgibanka, Hoşgeldiniz
Şuraya atla: kullan, ara
England
İngiltere
İngiltere bayrağı
Bayrak Arma
Slogan: 
  • God and my right "Tanrı ve benim hakkım"
Marşı: 
  • İngiltere'nin resmî olarak özel marşı yoktur.
  • God Save the Queen Birleşik Krallık'ın ulusal marşı
  • Error missing media source
İngiltere toprakları koyu turuncuBirleşik Krallık toprakları (İngiltere hariç) krem rengiAvrupa toprakları beyaz
Başkent
ve
Londra
51°30′N 0°7′W / 51.500°N 0.117°W / 51.500; -0.117
Resmî diller İngilizce 1
Etnik gruplar (2011)
Hükûmet Meşrutî monarşi
 •  Kraliçe II. Elizabeth
Nüfus
 •  2007 tahmini 51.092.0003
 •  2001 sayımı 49.138.831
GSYH (SAGP) 2010 tahmini
 •  Toplam 2,181 trilyon $ [2] (8.)
 •  Kişi başına 38.000 $[3] (10.)
GSYİH (düşük) 2006 tahmini
 •  Toplam 2,2 trilyon $ (18.)
 •  Kişi başına 44.000 $
Para birimi Pound sterling (GBP)
Zaman dilimi CET (UTC0)
 •  Yaz (SU) CET (UTC0)
Trafik akışı soldan
Telefon kodu 44
Internet TLD .uk4

Kısaca

  • İngiltere Birleşik Krallığı meydana getiren dört ülkeden en büyük ve merkezî olanıdır. Avrupa'nın batısında, Büyük Britanya adasında bulunur. İngiltere halkına İngilizler denir.
  • İngiltere adı, (5. yüzyıl)'da Saksonlarla birlikte adayı istila eden (Cermen halkı) Angluslardan kaynaklanır. Angleland (Anglus diyarı) olarak kullanılan isim, zamanla England şekline dönüşmüştür.
  • İngiltere adı günümüzde yaygın olarak uluslararası medyada ve zaman zaman da resmî düzeyde (Birleşik Krallık) veya Büyük Britanya anlamında kullanılır. İngiltere kavramının siyasi, ekonomik ve kültürel efsanesi yaşamakla birlikte kendi yerel hükümetleri olan İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'nın aksine günümüzde İngiltere isimli bir siyasî oluşum veya hükümet yoktur.[4]

Tarihçe

  • İngiltere'nin bilinen ilk yerlileri Keltlerdir. Romalılar, (Batı Avrupayı istila ederken) İngiltere'yi de fethedip (MS 1. yüzyıl) adaya (Britania) adını verdiler. Roma egemenliğinin dört yüzyıl sürmesine karşın ülke bu durumdan fazla etkilenmedi. 5. yüzyıl'dan itibaren Anglus ve Sakson halklarının karışımından oluşmuş Anglosakson akınları, Keltleri kuzeydeki (İskoçya) ve batıdaki (Galler) dağlık yörelere göç etmek zorunda bıraktı. Bu göçler sonrasında İngiltere büyük ölçüde Anglosakson kültürü etkisine girdi.Anglosaksonlar 6 ve 7. yüzyıllarda birbirine rakip küçük krallıklar kurdular.
  • 8. yüzyılda Roma İmparatorluğu ve İrlanda’nın etkisiyle (Hıristiyanlığı) kabul ettiler. 795’te başlayan İskandinav istilası 11. yüzyılın başına kadar birkaç defa tekrarlandı. Danimarkalı Büyük Knud, Büyük Britanya adasını tamamen fethetti. Anglosakson hanedanından Edward (1042-1066) Ingıltere'nin bağımsızlığını sağladı.
  • Onun ölümü üzerine tahta geçen (Harold)’u tanımayan Normandiya Dükü I. William (Fatih William diye de bilinir), taht üzerinde hak iddia etti ve ülkeye beş yıl süren savaşlar sonucunda “egemen” oldu. Normandiya kralları ve özellikle ilk Anjou’lu hükümdarlar “Fransa’da geniş ve zengin” topraklara sahiptiler. İngiltere Krallığı bir süre Avrupa’da Somme Vadisinden Pirene Dağları'na kadar uzanan büyük bir mülkün uzantısı gibi yaşadı. Norman işgalinin önemli bir sonucu, Anglosakson kültürüyle Fransa'dan gelen Norman kültürünün birbirine karışması oldu.
  • İngilizce dili de bu kültür karışımından önemli ölçüde etkilendi. Avrupa ile ilişkiler (İngiltere Krallığı) ile Fransa Krallığını uzun savaşlara sürükledi. Bunların başlıcası (1337 & 1453) seneleri arasında süren Yüzyıl Savaşlarıdır.
  • Üçüncü Henry, Galler ülkesinde üç beyliklerinin gelişmesini destekledi ve 1170 yılında İrlanda’da (Pale) sömürgeleri kuruldu. Birinci Edward, “Galler ülkesini” fethetti. Etkisini “İskoçya’ya kabul ettirmeyi” denedi. 1215'de İngiltere Kralı John'a karşı ayaklanan asiller bu kralla zorla “Magna Carta” adlı bir belge imzalatıp ilk defa o zamana kadar ancak tanrıya karşı yetkileri olduğu kabul edilen kralın halka karşı yetkileri de olduğunu kabul ettirmişlerdir. Bu belgenin insan haklarıyla ilgili ilk yazılı “antlaşma” olduğu kabul edilir.
  • Daha sonra (14 ve 15. yüzyıllarda) İngiltere Krallığı birtakım sosyal, dini, siyasi karışıklıklara sahne oldu. 1349'da İngiltere'ye gelen (Kara Ölüm) adı verilen “Büyük Veba Salgını” İngiltere nüfusunun çok büyük bir oranının ölmesine, şehirsel ve kırsal nüfusunun önemli kısımlarının kaybolup ülkenin (sosyal ve ekonomik) hayatının yeniden değişik kurumlarla yenileşmesine neden olmuştur.
  • (1455 & 1487) döneminde York Hanedanı taraftarları ile Lancaster Hanedanı taraftarları arasında çıkan iki tarafın amblemi Yorkluların ☼(beyaz gülü) ve Lancasterlıların ☼"kırmızı gülü" dolayısıyla Güller Savaşı adını alan “iç savaş” İngiltere'yi çok etkilemiştir. Bu savaş sonunda Lancasterlıların galibiyeti ile bitip (Tudor Hanedanı) İngiltere Krallığı'nı eline geçirmiştir.
  • Tudor Hanedanı Döneminde İngiltere Krallığı güçlenerek İskoçya'yı geride bıraktı. Tudor Hanedanı'ndan VII. Henry ve VIII. Henry (1458-1541), parlamentoyu kullanarak ülkede düzen ve birliği sağlamlaştırdılar, krallık otoritesinin halkın kabullenmesini sağladılar. VIII. Henry kilisede de “reform yaptı” ve İngiliz deniz gücünü kurdu
  • İ. Elizabeth (1558 & 1603) “Anglikanizmi” İngiltere'nin resmi dini olarak kabul edip Katolik direnişini kırdı. İ. Elizabeth 1588 yılında Avrupa'nın en güçlü donanması olan İspanyol Armada'sını yenilmez İspanyol armadası'nı bozguna uğratarak Britanya İmparatorluğunun temellerini attı. İrlanda'yı İngiltere topraklarına kattı. Saltanatı döneminde edebiyat ve sanatta önemli gelişmeler yaşandı. İ. Elizabeth’in uzun ve başarılı saltanatında İskoçya’da İngiliz etkisinde farklılık görülmeye başlandı. İngiltere'deki "Tudor hanedanı"yla, İskoçya'daki "Stuart hanedanı" arasındaki evlenmeler, iki geleneksel düşmanı birbirine yaklaştırdı.
  • 17. yüzyılda giderek güçlenen İngiltere Krallığı 1607de kurulan Jamestown kolonisi ile başlayarak Kuzey Amerika'da koloniler kurdu. Birçok İngiliz ya yeni bir hayat yaşamak üzere ya da "Resmi Senetli Hizmetkar" olarak Kuzey Amerika'ya yerleştiler.1603'de İskoçya Kralı (Vİ. James, İ. James) adı ile İngiltere kralı oldu ve İngiltere Krallığı için "Stuart Hanedanı"'nı başlattı. 1603'den 1707'ye kadar hem İskoçya Kralı ve hem de İngiltere Kralı olan aynı kişi, uluslararası hukuka göre iki ayrı devleti idareye başladı.
  • İ. James'in oğlu olan I. Charles döneminde krallığın mali masraflarını karşılama yüzünden (164 & 1651)'de parlamento ile krallık taraftarları arasında “İngiliz İç Savaşı” adı verilen bir savaş ortaya çıktı. Parlemento güçleri bir seri savaştan sonra Krallık taraftarlarına hakim geldi. Önce parlamento idaresinde (1649–1653) bir devlet kuruldu. Ocak 1649'da eski kral (I. Charles) Londra'da idam edildi ve İngiltere bir “cumhuriyet” haline geçti. Sonra da Oliver Cromwell iktidarında (1653–1659) kısa süren "Commonwealth" adı verilen bir cumhuriyet kuruldu.
  • Cromwell'in ölümünün ardından parlamento iç karışıklıkları önlemek için 1658'de sürgündeki kral II. Charles'i krallığı yeniden kurmak üzere İngiltere'ye davet etti. 1658'den 1685e kadar Sturat Hanedanı hükümet dönemine "Restorasyon Dönemi" denilmektedir.Stuart hanedanından II. Charles'in kardeşi olan ve onun yerine 1685'de İngiltere Kralı olan II. James'in katoliklere karşı yakın tutumu dolayısıyla kızı II. Mary ve onun kocası “Hollanda Cumhuriyeti” Hükümdarı olan III. William "Muhteşem Devrim" adı verilen bir devrimle İngiltere Krallığı'nı ellerine geçirdiler.
  • İİİ. William'ın krallık dönemiden sonra 1702'de kızı Anne (Büyük Britanya) hem İngiltere Kraliçesi hem de İskoçya Kraliçe olarak tahta geçti. Ayrıca İrlanda Kraliçesi unvanın da taşımaktaydı. 1707 yılında İngiltere Krallığı ve İskoçya Krallığı parlamentoları "1707 Birlik Kanunları" adlı kanunlar kabul edip iki krallığı birleştirdiler. Bu yıla kadar ayrı ayrı İngiltere Kraricesi ve İskoçaya kraliçesi olan Kraliçe Anne yeni kurulan Büyük Britanya devleti kraliçesi oldu.
  • Hukuken Kraliçe Anne ayrı olarak "İrlanda Kraliçesi" unvanını taşımaktaydı. 1800'de çıkarılan "1800 Birlik Kanunu" ile "Büyük Britanya Krallığı" ile "İrlanda Krallığı" birleştirilip "Büyük Britanya ve İralanda Birleşik Krallığı" yani tek bir Birleşik Krallık kurulması bu devlet hukuken ortaya çıkmış oldu.Ama birçok tarihçi için Birleşik Krallık tarihi 1707'de kurulan "Büyük Britanya" ile başlar

Kaynakça

  1. Şablon:Cite web kullanımında hata: Parametreler url ve başlık tanımlanmalı..
  2. Michael Parkin; Melanie Powell, Kent Matthew (2007). Economics. Published by Addison-Wesley. s. 698. 0132041227, 9780132041225. 
  3. Economics page 696 Michael Parkin, Melanie Powell, Kent Matthew; Published by Addison-Wesley, 2007; ISBN 0-13-204122-7, 9780132041225
  4. https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0ngiltere