Erzurum

Bilgibanka, Hoşgeldiniz
Şuraya atla: kullan, ara

Erzurum Resimleri

Erzurumdan Görüntü
Çifte Minareli Medrese
Bilkent Erzurum Ön Görünüm Bahçe
Doğu Erzurum Kalesi'nin iç avlu
Şehir Merkezinden Görünüm
Erzurum Kalesi
Yakutiye Medresesi Ön kapıdaki Kapartma
Yakutiye Medresesi
Ispir ilçesinden Görüntü
Mecidiye tabyasından bir kare.
Erzurum Panoramik Görüntüsü

Devamı..

Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi
Havalanı Giriş
Kaleden Görüntü
Kaleden Görüntü
Erzurumun meşhur yiyeceklerinden biri olan Kete
Cağ Kebabı Kesim
Oltu kebabı
Süleyman Şefik Paşa (1860-1946): Hilafet Ordusu komutanı.

Erzurum, Türkiye'nin Erzurum ilinde bulunan bir şehir. Tarihin ilk[1] dönemlerinden beri bir yerleşim yeri olan Erzurum günümüzde de Türkiye'nin 14. ve Doğu Anadolu Bölgesinin en büyük kentidir. Tarihi yapısı ve tarihi eserler bakımından bölgede çok önemli rol üstlenmektedir.Ezurum, 360.000 nüfusu ile Doğu Anadolu Bölgesinin önde gelen kayak Merkezine sahip denizden 2000 metre yükseklikte bir şehirdir. Günümüzde bu şehir turistler için kayak ve kış sporları için popüler bir sığınaktır. Palandöken dağı şehrin hemen yakınında olup Türkiye'deki en iyi kış eğlence aktiviteleri sunmaktadır ve burada Nisan ortalarına kadar kayak mümkündür.

Tarihçe

Erzurum Adı

Erzurum isminin açıklaması şöyledir Şehir, Selçuklu Sultanlarının bölgeye gelmesiyle Anadoluda ilk ele geçirdikleri yerlerden biri olmuştur. O dönemde Anadolu, Romalıların (Rum) ülkesi olarak bilindiğinden Selçuklular bu şehrin adını Arapçadaki karşılığı "Arz-u Rûm" yani "Rum Toprağı" olarak isimlendirmişlerdir.

Tarih Öncesi Çağlar

Şehirdeki kazılar, Urartular, Kimerler, İskitler, Medler, Persler, Partlar, Romalılar, Bizanslılar, Sasaniler, Araplar, Selçuklular, Moğollar, İlhanlılar ve Safaviler gibi bir çok tarihi medeniyetlerin bu bölgede bulunduğunu göstermektedir. Erzurum 12.[2] Yüzyılda Selçuklu imparatorluğu döneminde Doğu Anadolu'nun başkenti olmuştur. Farklı hanedanlıklarda Erzurum'un adı pek çok defa değişmiştir. Yüzyıllarca Erzurum şehri birçok medeniyetin ve önemli ticaret yollarının kesişmiş olduğu bir bölge olmuştur. Şehirde yukarıda bahsedilen kavim ve milletlere ait bir çok tarihi eser bulunmaktadır. Bunların bir çoğu bozulmadan günümüze kadar gelmiştir. Şehrimize doğal güzellik katan bu eserlerin yanı sıra keşfedilmeyi bekleyen doğal güzellikler de mevcuttur.

5. Yıllarında M.S Bizanslılardan kalıntı olarak göze çarpan kale vardır. Üç ana tarihsel yerlere ilaveten üç türbe, Lalapaşa camii, Rüstempaşa kervansaray, Atatürk'ün evi, Kongre binası ve Arkeolojik müzeler vardır. Erzurum şehrinin hemen dışında Tortum Şelalesi, Çobandede köprüsü ve Narman peri bacaları gibi birçok atraksiyonlar vardır. Otuz kilometre kadar doğuda görkemli kulesi ile tarihi Hasankale şehri bulunmaktadır. Şehir aynı zamanda alımlı kasabalar, köyler ve pek çok kaplıca ile çevrilidir. Şehir bugün etrafa sıra dışı görünüm sağlayan birçok tarihi yerlerle bütünleşmektedir. Bu tarihi yerlerin en önemlisi olan yapımı 13. Yüzyıla dayanan çifte minare vardır. Çifte minarenin gölgesinde 14. Yüzyılında inşa edilmiş Yakutiye medresesi vardır ve burası Osmanlı döneminde ilahiyat okulu olarak hizmet vermiştir. Şimdilerde Türk ve Müslüman sanat eseri ve bölgenin çeşitli etnografik objelerinin sergilendiği etnografya müzesi olarak durmaktadır. 1514 yılında şehir ve çevresini fetheden Osmanlılar Türkiye Cumhuriyetinin Kurulduğu 1923 yılına kadar burada hüküm sürmüşlerdir. Erzurum ve çevresine hakim olan büyük şahsiyetler arasında Büyük İskender ve Timur'u sayabiliriz. Bölgenin savunmasında şehrin fonksiyonu coğrafi yapısı ile yakından ilgilidir. Zira şehir Doğudan gelebilecek saldırılara karşı kolayca savunulabilecek bir yerde kurulmuştur.

Mustafa Kemal Paşa Erzurumda

İstanbul Hükümeti, İtilaf Devletleri'nin baskıları sonucu, Anadolu'da asayişi sağlamak amacıyla ordu müfettişlikleri teşkil etti. Bu tasarı gereğince. Doğu Anadolu' da ki 9. Ordu Müfettişliğine Mustafa Kemal Paşa tayin edildi. Mustafa Kemal Paşa' ya verilen talimata göre, Trabzon, Erzurum, Sivas, Van Vilayetleriyle Erzincan ve Canik müstakil livalarına gereken emirleri verebileceklerdir. Mustafa Kemal Paşa' ya verilen bu geniş talimattan da anlaşılacağı üzere, O' nun görevi yalnızca Samsun ve havalisindeki asayişsizliğe son vermenin ötesinde idi. Anadolu' ya ayak basar basmaz yapmaya başladığı işlerde bunu ortaya koymaktadır.Mustafa Kemal Paşa 3 Temmuz 1919'da Erzurum'a geldi, ilk karşılama merasimi Erzurum'un batısında on yedi kilometre uzaklıktaki Ilıca' da yapıldı.Mustafa Kemal Paşa Erzurum'a gelişinin ertesi günü 4 Temmuz'da Erzurum Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'ni ziyaret etti.

5 Temmuz 1919'da yakın arkadaşları ile bir toplantı yaptı. Toplantıya Karabekir Paşa, Rauf Bey, Eski Vali Münir, Süreyya, Ordu Müfettişliği Kurmay Başkanı Kazım, Kurmay Binbaşı Hüsrev, Binbaşı Refik, M.Müfit Beyler katılmışlardı. Toplantıda bulunanlar, Mustafa Kemal Paşa' ya sonuna kadar yardım edeceklerine, onu lider olarak kabul ettiklerine dair söz verdiler.

Erzurum Kongresi

Erzurum Kongresi, 23 Temmuz - 7 Ağustos 1919 tarihleri arasında Erzurum'da toplanan kurultaydır. Kongreye çoğunluğu işgal altındaki 5 doğu ili Trabzon, Erzurum, Sivas, Bitlis ve Van'dan gelen 62 delege katılmış; 2 hafta süren kongrede alınan kararlar Kurtuluş Mücadelesi'nde izlenen çizgide önemli ölçüde belirleyici olmuştur.Erzurum kongresi bölgesel bir kongre olmasına rağmen tüm ulusu etkileyecek kararlar alınmıştır. Kongreyi geçici başkan olarak Erzurum delegelerinden Hoca Raif Efendi açmış; yoklamanın ardından yapılan oylamada Mustafa Kemal Paşa kongre başkanlığına getirilmiştir. Aslında 10 Temmuz'da başlaması öngörüldü. Fakat delegelerin bir bölümünün gelememesinden ötürü 23 Temmuz'a ertelendi.

Coğrafya

Coğrafi Yapısı

İki coğrafi bölgede toprakları bulunan Erzurum İlinin arazi büyüklüğü, yaklaşık 25.066 km²[3] kadar tutar. Bu toprakların kuzey kesimi yani İspir, Narman, Oltu, Olur, Pazaryolu, Tortum ve Uzundere İlçelerinin toprakları, Karadeniz Bölgesinin Doğu Karadeniz sınırları içinde kalmaktadır. Ancak bu kesim, İl topraklarının yaklaşık % 30’ luk bir payını oluşturur. Geriye kalan % 70 gibi önemli bir pay, Doğu Anadolu Bölgesi dahilinde yer alır. İl, arazi büyüklüğü bakımından, sırayla Konya, Sivas ve Ankara İllerinden sonra, Türkiye’ nin 4. büyük ili konumundadır.

Yeryüzü Şekilleri

Erzurum İli, genel olarak yüksek arazilerden oluşur. Örneğin platoların deniz düzeyine göre yükseklikleri 2000 m’ yi bulur, bunların üstünde yer alan dağların yükseklikleri ise, 3000 m. ve daha yüksektir. Platolar ve dağlar arasında, yükseklikleri yaklaşık 1500 ila 1800 metrelere ulaşan depresyon ovalarıyla oluklar yerleşmiştir. Karasu-Aras Dağlarının bazı dağ kütleleri, Erzurum İli arazisini güneyde engebelendirmiştir. Bunların en önemlileri, Erzurum kenti ve Erzurum ovası (825 Km²) güneyinde yer almakta olan Palandöken Dağları (Büyük Ejder 3176 m.) ve Pasinler Ovası (540 km²) güneyinde yer alan Şahveled Dağları (Çakmak Dağı 3063 m.) olup, Bingöl Dağlarının kuzey yarısı da yine Erzurum İli sınırları içinde kalmaktadır. İl topraklarını kuzeyden engebelendirmiş olan dağlarsa, Kuzey Anadolu Dağlarının ikinci sırasına bağlı yükseltilerdir. Bunların başlıcaları, İspir ve Erzurum arasında yer alan Mescit Dağları (en yüksek nokta 3239 m.), onların doğusundaki Kargapazarı Dağları (Dumlu Dağı 3169 m.) ve bir kısmı Kars ili sınırları içinde kalan Allahuekber dağlarıdır. Söz konusu edilen bu kuzey ve güneydeki dağların arasına, iki önemli depresyon ovası yerleşmiştir. Bunlar Erzurum Kentinin de kenarında kurulmuş olduğu Erzurum ovası ve Hasankale ovası olup, her iki ovayı birbirinden, 2030 m. yükseklikteki Deveboynu beli ayırır. Bunlardan Erzurum ovasının en alçak kesimi 1850 m, Hasankale ovasınınki ise, 1650 m. kadardır. Aslında bunlar birer ova özelliği gösterirler.

İklim

İl arazisinin büyük çoğunluğunda, karasal iklim özellikleri egemendir. Kışlar uzun ve sert, yazlar kısa ve sıcak geçer. İl topraklarının kuzey kesimlerinde, yüksekliği yaklaşık 1000 ila 1500 metrelere inen vadi içleriyle çukur sahalarda iklim, büyük ölçüde sertliğini yitirir. Erzurum il merkezindeki meteoroloji istasyonunda 1929’ dan bu yana gözlem yapılmaktadır. Yaklaşık 70 yılı bulan gözlem sonuçlarına göre, ilde en soğuk ay ortalaması, -8.6 C, en sıcak ay ortalaması 19.6 C, en düşük sıcaklık -35 C ve en yüksek sıcaklık ise, 35 C olarak ölçülmüştür. Yıllık yağış tutarı 453 mmm. kadardır. En az yağış kış devresinde düşer. Bu devrenin yağışları kar biçiminde olup, kar yağışlı gün sayısı 50 ve kar örtüsünün yerde kalış süresi ise 114 gün kadardır. En yağışlı devre ilkbahar ve yaz mevsimleridir.

Erzurum İçin İklim Verileri
Aylar Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıl
Ortalama en yüksek sıcaklık °C (°F) 7.7 9.6 21.4 26.5 27.2 31.0 35.6 36.5 33.3 27.0 17.8 14.0 36,5
Ortalama Sıcaklık°C (°F) −4.4 −2.5 3.0 11.5 16.9 22.0 26.9 27.6 23.1 15.4 6.5 −1.3 12.06
En Düşük Sıcaklık °C (°F) −15.5 −14.1 −7.6 −0.3 3.5 6.5 10.4 10.2 5.1 0.7 −5.1 −11.5 −1.48
En Düşük Soguk °C (°F) −36 −37 −33.2 −22.4 −7.1 −5.6 −1.8 −1.1 −6.8 −14.1 −34.3 −37.2 −37,2
Yağış ‘Metrekareye’ mm (inches) 19.4
(0.764)
22.9
(0.902)
31.8
(1.252)
53.9
(2.122)
67.2
(2.646)
43.2
(1.701)
26.3
(1.035)
15.5
(0.61)
21.1
(0.831)
47.1
(1.854)
32.6
(1.283)
21.6
(0.85)
402,6
(15,85)
nem 79 78 76 67 62 58 52 48 49 64 74 80 65,6
Ortalama yağmurlu günler 11.7 11.4 13.0 14.7 16.9 10.8 6.4 5.4 4.6 10.5 9.9 11.2 126,5
Avg. snowy days 12 12 12 5 1 0 0 0 0 1 6 12 61
Aylık ortalama güneş Göreme süresi 93.0 109.2 151.9 180.0 241.8 303.0 344.1 331.7 267.0 204.6 132.0 86.8 2.445,1
source no. 1: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü [1]
source no. 2: Weather2 [2]


Doğal Bitiki Örtüsü

İl arazisinde egemen doğal bitki örtüsü, step formasyonudur. Orman örtüsü, pek yaygın değildir. Bu örtünün alt sınırı, ‘1900-2000’ metrelerde başlamakta ve üst sınır, 2400 metrelerde son bulmaktadır. Başlıca orman örtüsü alanları, Oltu, Olur ve Şenkaya ilçelerindeki sarıçam ve meşe ormanlarıyla, Erzincan-Aşkale sınırlarında rastlanan meşe ormanlarıdır. İl arazisinin % 60’ tan biraz fazlası steplerle kaplıdır. Bu doğal bitki örtüsü, yer yer keven topluluklarıyla verimsiz hale gelse de, geniş alanlarda mera hayvancılığına uygun verimli çayırlıklar durumundadır.

Akarsular

İl topraklarının doğu yarısı Hazar akaçlama Havzası içinde kalır. Bu kesimin sularını, Aras Irmağı toplar. Batı kesimi ise, Basra Körfezi akaçlama alanında, kuzey kesimi de Karadeniz akaçlama havzasında kalır. Batı kesimi sularını Karasu, kuzey kesimininkini ise, Tortum ve Oltu çaylarının birleşmesiyle oluşan Çoruh ırmağı toplar.

Göller

İlde doğal göller azdır. Yapay göller ise, yeni yeni oluşmaktadır. İlin en önemli doğal gölü, Tortum çayı üzerinde oluşmuş, bir heyelan-sed gölü olan, Tortum gölüdür. Aslında bu göl, yönetim olarak, 1997’ de ilçe merkezi yapılan Uzundere ilçesi yönetim sınırları içinde kalır. Alanı yaklaşık 8 km² kadar olan bu göl, kuzey batıda yer alan Kemerli dağından heyelan yoluyla kayan kütlelerin, Tortum çayının yatağını tıkaması yoluyla oluşmuştur. Bu nedenle çayın eski yatağı değişmiş ve önünde yüksekliği 48 metreyi bulan ünlü doğa harikası Tortum (Uzundere) Çağlayanı oluşmuştur. Gölün suları, 1963 yılında faaliyete geçen ve 1 km kadar kuzeydeki alçak bir boğazda kurulmuş olan Tortum santralını çalıştırmaktadır. Fazla sular ise, serbest akışa bırakılarak, Tortum çağlayanını oluşturmaktadır. Yapay göller arasında Serçeme çayı üzerinde yer alan Kuzgun barajı (10.3 km²), Lezgi suyu üzerindeki Palandöken Göleti (22 km²), Lezgi, Pisyan Dereleri üzerinde Çat Barajı (220,5 km²), Tımar Çayı üzerinde Demirdöven Barajı (1,45 km²), Aras ırmağı üzerinde Söylemez barajı (46,3 km²) başlıcaları olarak burada hatırlanabilirler.

Sosyal Durum

Yöre halkı gelenek ve göreneklerine bağlı olup, Atatürk Üniversitesinin varlığı halkın eğitim ve kültür seviyesine olumlu katkı sağlayarak değişim ve gelişime kolaylıkla uyum sağlamasına yardımcı olmaktadır.İlde, özellikle kırsal kesimde halk geçimini tarım ve hayvancılıkla sağlamaktadır. Hayvancılık önemli bir yer tutmakta[4] ise de girdi maliyetleri yüksek olduğu için et ve süt verimi düşük olmaktadır, bu ise hayat standardını önemli oranda etkilemektedir. Bunun yanısıra memur ve işçi istihdamı, üniversite öğrencileri ve askeri birliklerin İlde bulunması ekonominin hareketliliği bakımından önemli bir etki sağlamakla birlikte sosyo kültürel yönden de olumlu sonuçlar doğurmaktadır.İlde belirgin bir işsizlik vardır, bu yoğun işsizlik nedeniyle nüfus göçü yaşanmaktadır. İş aramak maksadıyla Ülkenin batısına, hatta yabancı ülkelere göç vardır.Son yıllarda özellikle İl merkezinde çarpık kentleşmeyi önlemek için çalışmalar yürütülmekte modern şehir görünümü sağlamak için gayret edilmektedir. İl merkezinde konut sıkıntısı bulunmamakta, ancak yüksek maliyetler nedeniyle dar gelirli vatandaşın uygun sosyal konutlarda iskan edilebilmesi için Toplu Konut İdaresi Başkanlığı aracılığıyla sosyal konut yapımına gidilmesi önem arz etmektedir.

Nufus

Türkiye'nin 14. büyük kenti olan Erzurum büyükşehir statüsüne kavuştuktan sonra Merkez ilçe 2008 yılında 5747 sayılı kanun ile Palandöken, Aziziye ve Yakutiye olmak üzere 3 ilçeye ayrılmış, yine aynı kanun ile daha önce ilçe olan Ilıca'nın ismi Aziziye olarak değiştirilmiş ve Büyükşehir Belediyesine bağlanmıştır.

Yıllara göre merkez nüfus veriler
2012 382.383
2011 367.810
2010 354.551
2009 349.551
2000 362.588
1990 362.501
1980 342.881
1970 240.548
1960 100.056
1955 85.763
1950 59.057
1945 50.091
1940 47.916
1935 33.425
1927 31.771
500px
  • Toplam Nüfus: 780.847[5]
  • Kent Nüfusu: 505.254
  • Belde ve Köy Nüfusu: 275.593
  • İl Merkezi Nüfusu: 395.472
  • Kentsel Nüfusu Oranı: % 64.71
  • Kırsal Nüfus Oranı: % 35.29
  • Erkek Nüfusu: 384.630
  • Kadın Nüfusu: 396.217
  • Kadın Nüfusu Oranı: 49.99
  • Erkek Nüfus Oranı: 50. 01

İdari Durum

İlde 3 tanesi Merkez İlçe olmak üzere toplam 20 İlçe mevcuttur, Merkez İlçelerin toplam Nüfusu 373.739 kişi olup, bu İlçelere bağlı 62 Adet Köy 154 adet mahalle mevcuttur.İl genelinde toplam 35 Belediye mevcuttur.İlimizin toplam 966 Köyü mevcut olup, Bu köylerimizden 402 tanesinin nüfusu 150 kişinin altındadır. 1927 Yılında Köy Nüfus Oranı %'de 85 iken bu oran 1990 yılında %'de 53, 2000 Yılında %'de 40, 2008 Yılında ise %'de 37'ye düşmüştür.

Yönetim

Milletvekilleri

  • Recep AKDAĞ “AKP”
  • Muhyettin AKSAK “AKP”
  • Fazilet DAĞCI ÇIĞLIK “AKP”
  • Oktay ÖZTÜRK “MHP”
  • Cengiz YAVİLİOĞLU “AKP”
  • Adnan YILMAZ “AKP”

Vali

  • Sebahattin ÖZTÜRK

Vali Yardımcıları

  • Mehmet GÖK
  • Naci AKTAŞ
  • Hakan ŞEN
  • Ömer HİLMİ YAMLI
  • Özgür ARSLAN
  • Alper TANRISEVER
  • İsmail KARA

Belediye Başkanı

  • Ahmet Küçükler (AK Parti)

Eğtim

Atatürk Üniversitesi, 1957 yılında Erzurum'da kurulmuş, Türkiye'nin en eski 7. üniversitesidir.Resmi gazete ile bildirilmede 6.dır.Cumhuriyet'in kurucusu Atatürk (1 Kasım 1937) tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde yasama yılını açış konuşmasında Doğu Anadolu'da büyük bir üniversite kurmanın gereğini ifade ederek, bu husustaki çalışmaları başlatma talimatı vermiştir.Erzurum Teknik Üniversitesi, Erzurum’da ikinci bir devlet üniversitesi olarak 21.07.2010 tarih ve 27648 sayılı Resmi Gazete’ de yayınlanan aşağıdaki kararla kurulmuştur

Üniversitelerin Birimleri
Fakülte Sayısı 26
Enstitü Sayısı 10
Yüksekokul Sayısı 16
Araştırma ve Eğitim Merkezi 16
Toplam Okull Sayısı
Toplam Okull 1.552
Kaynak:[6]

Turizm

Erzurum'da 6 turizm yatırım belgeli tesiste 2.256[7] yatak, turizm işletmesi belgeli 10 tesiste 1.941 yatak mevcuttur. Son yıllarda şehri ziyaret eden yerli turist sayısı 154.190, yabancı turist sayısı 21.540'dır.Erzurum kent merkezinde 2011 UNIVERSIADE oyunları nedeniyle yapılan tesisler kış turizminin çeşitlenmesinde önemli imkânlar sağlamaktadır.Kış sporlarına imkan sağlayan ana unsur, kent merkezinin güneyinden doğu-batı yönünde 76 km. kuzey –güney yönünde ise 25km. uzanan sıradağlarıdır. Dağların yükseklik kuşağı 2200-3176 m.'dir.Kış Sporları ve Kış Turizmi hareketleri bakımından Türkiye'nin birinci derecede önemli ve öncelikli kayak alanları arasında yer alan Palandöken Dağları kayak sporu ve kış turizmi hareketleri açısından uluslararası bir istasyon özelliği taşımaktadır.Erzurum'da 3 bölge kayak merkezi. (Palandöken Kayak Merkezi, Gez Yaylası Kış Sporları Merkezi ve Konaklı Bölgesi) olarak önem arz etmektedir.Konaklı Bölgesinde özel sektörün yatırım yapması için 114.000 m2 alan ayrılmıştır ve bu alanın tahsis işlemleri T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Tahsisler Genel Müdürlüğü tarafından yapılmaktadır.

Başlıca Turizm Aktiviteleri

  • Kış Turizmi
  • Eko turizm(Doğa ve su sporları)
  • Tarih, Kültür ve İnanç Turizmi
  • Termal ve Sağlık Turizmi
  • Sporcu ve gençlik kampları, Kongre Turizmi olarak sıralanmaktadır.
  • İl genelindeki tarihi yapılar ve turizm merkezleri aşağıya çıkarılmıştır.

Cami ve Mescitler Listesi

  • Kale (İç Kale) Camisi
  • Ulu (Atabey) Cami
  • Lala Mustafa Paşa Cami
  • Murat Paşa Camisi
  • Ali Paşa Camisi
  • Ali Ağa (Gürcü Kapısı) Camisi
  • Ayaz Paşa Camisi
  • Bakırcı Camisi
  • Boyahane Camisi
  • Caferciye Camisi
  • Derviş Ağa Camisi
  • Gümrük Camisi
  • İbrahim Paşa Camisi
  • Kasımpaşa Camisi
  • Kurşunlu (Feyziye) Cami
  • Şeyhler Camisi
  • Esat Paşa Camisi
  • Cennetzâde Camisi
  • Topal Çavuş Camisi
  • Ulu Cami
  • Kale Mescidi
  • Çarşı (Tuğrul Şah) Camisi
  • Narmanlı Camisi
  • Arslan Paşa Camisi
  • Sıvaslı Camisi
  • Süleyman Han Camisi
  • Ulu Cami
  • Bardız Camisi

Kümbetler Listesi

  • Üç Kümbetler
  • Gümüşlü Kümbet
  • Cimcime Sultan Kümbeti
  • Karanlık Kümbet
  • Rabia Hatun Kümbeti
  • Mehdi Abbas Kümbeti
  • Ferruh Hatun Kümbeti
  • Gül peri Hatun Kümbeti
  • Evreni Kümbeti
  • Mısri Zinnun Kümbeti

Hamamlar listesi

  • Lala Paşa Hamamı
  • Kırk Çeşme Hamamı
  • Murad Paşa Hamamı
  • Saray Hamamı
  • Gümrük Hamamı
  • Çifte Göbek Hamamı
  • Şeyhler Hamamı
  • Tahta Hamamı
  • Fuadiye (Pastırmacı) Hamamı
  • Boyahane Hamamı
  • Küçük Hamam

Kaleler Listesi

  • Erzurum Kalesi
  • İspir Kalesi
  • Oltu Kalesi
  • Avnik (Güzelhisar) Kalesi
  • Hasan Kale
  • Tortum Kalesi
  • Hınıs Kalesi
  • Bardız Kalesi
  • Zuvans Kalesi
  • Erzurum Tabyalar

Müzeler

  • Erzurum Arkeoloji Müzesi
  • Türk İslam Eserleri ve Etnografya Müzesi
  • Atatürk Evi Müzesi
  • 23 Temmuz Kongre Salonu Müzesi

Türbeler

  • Ane Hatun Türbesi
  • Mahmut Paşa Türbesi
  • Rabia Hatun Türbesi
  • Cemaleddin Hoca Yakut Türbesi
  • Abdurrahman Gazi Türbesi
  • Alaettin Ali Türbesi
  • Ali Baba Türbesi
  • Ferruh Hatun Türbesi
  • Ethem Baba Türbesi

Mutfak

Anadolu'nun her yöresinin kendine ait yöresel bir mutfağı vardır. Erzurum'da[8] zengin bir mutfak kültürüne sahiptir. Bunlardan lor dolması, kadayıf dolması, özel yapılmış su böreği, ayran aşı ve cağ kebabı bu mutfağın baş yemekleridir. Erzurum'a yolu düşenlere bu yemekleri, özellikle meşhur Tortum Cağ kebabını tatmaları özellikle tavsiye edilir.

El Sanatları Oltu taşı

Erzurum kuyumculuğu ve Oltu Taşı işlemeciliği ile ünlüdür. Yarı değerli taş olan Oltu Taşı (kehribar) Erzurum'a özgüdür. Altın ve gümüş ile birlikte Oltu taşından kadınlar için bilezik, gerdanlık, broş, küpe, saç tokası ve tarağı yapılırken, erkekler için tespih, ağızlık, yüzük, vb. eşyalar imal edilmektedir. Bu ürünlerin satıldığı yer Rüstem Paşa Bedesteni'dir. Taşhan olarak ta adlandırılan bu eser Kanuni Sultan Süleyman'ın sadrazamı Rüstem Paşa tarafında yaptırılmıştır. Osmanlı mimarisinin özelliklerini taşıyan iki katlı bina halen çarşı olarak kullanılmaktadır..

Spor

İlde gençlik ve spor alanında Türkiye ve Uluslararası olarak bir çok dalda faaliyet göstermektedir. Bu faaliyetler çerçevesinde Uluslararası düzenlenen Üniversite Kış oyunlarına 2011 yılında ev sahipliği yapmıştır. İlde bulunan spor tesisleri ve ERZURUM 2011 KIŞ OLİMPİYATLARI[9] hakkında genel bilgiler aşağıya çıkarılmıştır:

Erzurum,da Bulunan Spor Aktive Tesisleri
Tesis Adet
Gençlik Merkezi Sayısı 3
Sporcu Eğitim Merkezi 1
Kayak Merkezi 3
Kayak Evi 1
Stadyum 1
Stad 12
Futbol Sahası 10
Basketbol ve Voleybol Sahası 4
Atletizm Pisti 1
Spor Salonu 12
Buz Hokey Salonu 2
Curling Salonu 1
Yüzme Havuzu 1
Tenis Kordu 7
Cirit Sahası 1
Buz Pateni Salonu 2
Atlama Kulesi 1
Spor Kulübü 113
Lisanslı Sporcu Sayısı 27432
Faal Sporcu Sayısı 3949

Ulaşım

İl uluslararası karayolu,havayolu ve demiryolu ağı üzerindedir. Tüm İlçelerimizle karayolu bağlantıları mevcuttur.1.132 Km’lik Devlet Yolu’nun: 993 Km’si Asfalt, 139[10] Km’si Bitümlü Sıcak Karışım,7.681 Km’lik İl Yolu’nun :867 Km. Asfalt, 6.113 Km Stabilize, 701 km tesviyeli yoldur.Ayrıca Devlet yolunun 344 Km’si, İl yolunun 6 Km’si bölünmüş yol’dur.İlde 2003 yılına kadar 49 km, 2003 yılından bu yana 301 km olmak üzere Toplam 350 km duble yol yapılmıştır.2008 yılında Türkiye genelinde 97 km ile en çok duble yol İlimize yapılmıştır.Köylerimizin 927’sinde şebekeli içme suyu, 39’unda çeşmeli içme suyu mevcuttur. Bu yıl sonu itibariyle şebekeli içme suyu olmayan köyümüz kalmayacaktır. İl Özel İdaresi ağında bulunan köylerden;765’inin yolu stabilize, 201’inin yolu ise asfalttır

Havayolu

Uluslararası Erzurum Hava Limanı yıllık 2 milyon yolcu kapasitesine sahip olup, aynı anda 7 uçak barındırabilmektedir. ILS (Aletli İniş Sistemi) ile 24 saat uçak inebilmekte, yurtdışından gelen uçakların geçici gümrük işlemleri de yapılabilmektedir.Hava Limanımız şehir merkezine 10 dakika, kayak merkezine 20 dakika mesafededir. Aylık ortalama 202 uçağın iniş kalkış yaptığı Havalimanımıza 2008 yılında 4.842 adet uçak inmiştir. Havalimanını kullanan yolcu sayısı ise toplam 527.605’dir.

Demeriyolu

İl, İstanbul-Haydarpaşa-Kars demiryolu hattı üzerindedir. Doğu Ekspres ve Mavi Tren Erzurum’dan geçmekte ve bu seferler her gün karşılıklı olarak yapılmaktadır. Erzurum’a Hızlı tren seferlerinin konulması ulaşım başta olmak üzere her alanda büyük bir ivme kazandıracaktır.

Kaynakça