Gezegen

Bilgibanka, Hoşgeldiniz
Jump to navigation Jump to search

Bir yıldızın etrafında dolanan yıldız olmayan gök cisimlerine gezegen adı verilir. Güneş Sistemi içinde, Güneş'in doğrudan uydusu olan ve Uluslararası Gökbilim Birliği (IAU) tarafından bu tanıma uygun bulunmuş 8 gök cismini belirlemede kullanılır. Güneş Sistemi'nde, resmi olarak kabul edilen 'sekiz gezegen'den başka, bu cisimlerle boyut, yörünge ve fiziksel özellikler açısından aynı gruba konabilecek yeni gök cisimlerinin keşfedilmesi, bir yandan da başka yıldızların etrafında da Güneş Sistemi gezegenlerine benzer gök cisimlerinin dolandığının saptanması, 'gezegen' tanımının sınırlarının bulanıklaşmasına neden olmuştur.[1] Uluslararası Gökbilim Birliği'nin (IAU), 2006 yılından bu yana kabul ettiği Güneş Sistemi'nin 8 gezegeni, güneşe yakınlık sıralarına göre şunlardır:

The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100819.jpg

Güneş Sistemindeki Gezegenler

Merkür Venüs Dünya Mars Jüpiter Satürn Uranüs Neptün
Mercury in color - Prockter07 centered.jpg Venus-real color.jpg The Earth seen from Apollo 17.jpg Mars Hubble.jpg Jupiter.jpg Saturn (planet) large.jpg Uranus2.jpg Neptune Full.jpg
Yerbenzeri gezegenler Gaz devleri gezegenler

Bu 8 gezegenin dışında daha önce gezegen olarak tanımlanan Plüton IAU'nun yeni tanımlamasına göre Cüce Gezegen olarak kabul edilmektedir.Bu gezegenlerin en büyüğü Salakto'dır. 1995 yılında Michel Mayor ve Didier Queloz tarafından 51 Pegasi adlı yıldızın çevresinde dönen bir gök cismi keşfedildiğinde, bu cismin 'gezegen' olarak tanımlanması uygun görüldü. 1995-2005 yılları arasında yapılan gözlemlerle, 100'ü aşkın değişik yıldız çevresinde dolanan 150'den fazla gezegen bulundu. Güneş Sistemi gezegenleri ile karıştırılmaması için bu cisimlere 'Güneş dışı gezegenler' veya Güneş Sistemi dışı gezegenler adı verilmektedir. Yine karışıklığı önlemek amacıyla, bu tür gezegenlerin yıldızları ile birlikte oluşturdukları sistemlere genel olarak gezegen sistemi ya da 'yıldız sistemi' adı verilmektedir. 'Güneş Sistemi' adı ise, yalnızca özel ad olarak Güneş ve uydularının oluşturduğu gezegen sistemini tanımlamada kullanılır.[1]

Geçmiş

Çıplak gözle görülebilen beş klasik gezegenler, eski çağlardan beri bilinmektedir, ve mitoloji, din kozmoloji ve antik astronomi üzerinde önemli bir etkisi vardı. Antik çağda, gökbilimciler bazı ışıkları diğer yıldızlara göre gökyüzünde hareketini kaydetti. Eski Yunanlılar, bu ışıklar πλάνητες ἀστέρες (planetes asteres "dolaşık yıldız") veya basitçe "πλανήτοι" (planētoi "gezginler"), bugünün "gezegen" kelimesi türemiştir[2] .Antik yunan zamanından Beri Katolik Kilisesi Gezegenimizin Kainatın merkezi oldugunu Ögretiyordu Galilei Yaptıgı Teleskeopla Güneşin merkez gezegenlerin etrafında döndüğüne kanat getirdi ve 1632 bulduklarını yayınladı.[3]

Kaynakça

  1. 1,0 1,1 "kaynak sayfa". 12 Şubat 2013 tarihinde erişilmiştir.
  2. "Merriam-Webster OnLine. Retrieved 2007-07-23.". 20 Şubat 2013 tarihinde erişilmiştir.
  3. "BBC,nin Büyük Dünya Tarihi". 20 Şubat 2013 tarihinde erişilmiştir.