Romanya

Bilgibanka, Hoşgeldiniz
Şuraya atla: kullan, ara

Kısaca

  • Romanya Orta Avrupa'nın güney doğusunda, Balkan Yarımadası'nın kuzeyinde bulunan bir ülke. Ülke kuzeyde ve kuzeydoğuda Ukrayna, kuzeydoğuda Moldova, kuzeybatıda Macaristan, güneybatıda Sırbistan, güneyde Bulgaristan ile komşudur. Ayrıca ülkenin doğuda Karadeniz'e kıyısı vardır.
  • Avrupa Birliği üyesi olan ülke birlik ülkeleri içinde 7. büyük yüz ölçümü, 9. büyük nüfusa sahiptir. Ülkenin başkenti ve en büyük kenti konumundaki Bükreş, 2,2 milyon nüfusu ile “Avrupa Birliği”'nin en büyük 6. kentidir. Erdel bölgesinin büyük kentlerinden Sibiu, 2007 Avrupa Kültür Başkenti seçilmiştir.
  • Romanya, Avrupa Birliği, Frankofon, Latin Birliği, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü gibi uluslararası kuruluşlara üyedir.

Etimoloji

Ülke İsmi Romanya, Latince Romanus (Roman)'dan gelir.

  • Rumenler adları hakkında şunları söylemiştir; adları Romanus'un Rumence: Român-Rumân 16. yüzyılda Erdel, Moldova ve Eflak'ı gezen İtalyan hümanistleri de içine alan bir grup yazar tarafından işaret edilen bir türevidir.

Tarihçe

  • Romanya Avrupa'daki en eski insan fosillerinin keşfedildiği ülkedir. 2002 yılında Romanya'nın batısındaki bir mağarada keşfedilen Kemikli Mağara bu fosillerin (42.000 yıl) öncesine ait olduğu tahmin edilmektedir. Romanya topraklarında kurulan ilk devlet Trakların kurduğu (Daçya Krallığıdır). Bu devlet (101-107) yılları arasında Roma İmparatoru Trajan'ın orduları tarafından işgal edilerek Roma İmparatorluğu'nun bir eyaleti haline geldiler. Roma İmparatorluğu'nun çökmesinden sonra bu topraklar Gotlar, Hunlar, Avarlar, Slavların istilasına uğradı. 9./11. yüzyıllar arasında Birinci Bulgar Devleti'nin bir parçası haline geldi. Bu dönemi Macar, Peçenek, Kuman ve Tatar istilaları izledi.
  • Rumenler ilk defa 14. yüzyılda kendilerine ait devletler kurmayı başardılar. Bu devletler (1310) yılında (I. Basarab) tarafından kurulmuş Eflak Beyliği ve 1352 yılında Dragoş tarafından kurulmuş Boğdan Beyliğidir. Günümüzdeki Romanya'nın bir parçası olan Erdel ise (10./16.) yüzyıllar arasında Macaristan Krallığının bir parçasıydı. (15./ 16.) yüzyıllarda bu üç ülke de Osmanlı Devleti'nin himayesi altına girdiler. Osmanlı döneminde (Eflak ve Boğdan) tampon devletlerdi. Osmanlılara vergi verir, savaşlarda asker yardımı yaparlardı. Beyliklerin voyvodaları Rumen soyluları arasından Osmanlı padişahı tarafından atanırdı. Ayrıca bu beylikler İstanbul'un yiyecek ihtiyacını karşılamakta önemli bir rol oynarlardı. Ancak Osmanlılar Romanya'yı hiçbir zaman tamamıyla ilhak etmediler. Bükreş ve Yaş gibi büyük Romanya şehirlerinde sık sık Osmanlı vatandaşlarına rastlandıysa da oranları azdı. Bu şehirler hiçbir zaman (Sofya, Belgrad, Selanik veya Üsküp) gibi Osmanlı karakteri kazanmadı. 18. yüzyıla kadar Eflak ve Boğdan'ın voyvodaları Rumenlerin arasından seçilirdi. 18. yüzyılda ise Fenerli Rumlar arasından seçildiler. Bu durum 1826 yılında Yunanistan'ın bağımsızlığını kazanmasına kadar devam etti.
  • Osmanlılar 1806-1812 Osmanlı Rus Savaşı'nı kaybedince 1821 yılında Rusya'yla Bükreş Antlaşması'nı imzalayarak Besarabya'yı Rusya'ya bırakmak zorunda kaldılar. Besarabya Boğdan'ın Prut nehrinin doğusunda kalan kısmıydı. Bu anlaşma Boğdan'ı ikiye bölmüş oldu. 93 Harbi'nde Osmanlıların Ruslar karşısında aldıkları yenilgiden sonra 1878 yılında yapılan Berlin Antlaşması'yla Eflak ve Boğdan Osmanlı Devleti'nden bağımsızlıklarını kazandılar. Romanya adı altında birleştiler. Ancak Rusya 1821 yılında ele geçirdiği Besarabya'yı geri vermedi. Bu bölge daha sonra SSCB'nin Moldova Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti haline gelecekti.
  • 1881 yılında Romanya Krallığı ilan edildi. Alman Hohenzollern Hanedanından Prens Karl Eitel Friedrich Zephyrinus Ludwig Romanya kralı olarak I. Carol adını aldı. Romanya I. Dünya Savaşı'na İtilaf Devletlerinin yanında katılarak savaştan karlı çıktı. Ancak II. Dünya Savaşı'nda Almanya'nın yanında yer alarak Faşizme yöneldi. (1944) yılında Kızıl Ordu Romanya'yı işgal etti. 1947 yılında (Komünist Romanya Halk Cumhuriyeti) ilan edildi. 1967 yılında Nicolae Ceauşescu iktidarı ele gecirdi. Romanya'nın devlet başkanı oldu. 1989 yılında Romanya Devrimi'yle Ceauşescu iktidarı son buldu. Ceauşescu ve karısı alelacele düzmece bir mahkemede yargılanıp hemen kurşuna dizildiler. Böylece Romanya Batı tipi demokrasiye geçti. 2004 yılında (NATO)'ya 1 Ocak 2007 tarihinde de (Avrupa Birliği)'ne katıldı.

Coğrafya

  • 238,391 km²'lik bir alana yayılan Romanya, Avrupa'nın en geniş yüz ölçümüne sahip (12.), dünyanın (82.) ülkesidir. Ülke toprakları dünyanın (%0.16)'sına sahiptir. Bulgaristan ve Sırbistan ile olan sınırının büyük kısmı Tuna Nehri ile çizilen Romanya'nın, Tuna'nın bir kolu olan Prut Nehri ile de, Ukrayna'nın güneyi ile olan sınırı ve Moldova'nın tamamı ile sınırı çizilir. Tuna Nehri'nin, Karadeniz'e döküldüğü delta'nın büyük kısımı Romanya'dan geçmekle beraber ülkenin güneyi, güneybatısı, batısı ve kuzeydoğusu bu nehir ve kolları ile çevrilidir.
  • Ayrıca Tuna Nehri'nin kolu olan Tisza, Romanya'nın Ukrayna ile olan sınırının bir kısmını çizip (Macaristan) topraklarına girmektedir. Kısacası Tuna Nehri ülke toprakları için paha biçilemez bir öneme sahiptir.
  • Ülke toprakları güney ve doğuda kalan yerler hariç Avrupa'nın en dağlık alanlarından biridir. Dağlar ülkenin kuzeyi ile batısı arasında bir yay çizerek uzanır. En önemli dağlar Karpat Dağları olmakla birlikte ülkede yüksekliği (2,000m) metreyi geçen kırktan fazla dağ bulunmaktadır.Özellikle (Romanya Krallığı) döneminde elde edilen topraklarla, ülke (Büyük Romanya) olarak adlandırılmıştır.

Demografi

  • 2007 nüfus sayımı sonuçlarına göre ülke nüfusu (22.276.506) kişidir. Bu nüfusun (%89,5)'ini Rumenler oluşturur. Macarlar (%6,6) ile nüfus içinde ikinci büyük gruptur. Bugün ülkede (535.250) Roman yaşamaktadır. Geri kalan %1,4 içinde en önemli gruplar Ukrainler, Almanlar, Lipovanlar, Türkler, Tatarlar, Sırplar, Slovaklar, Bulgarlar, Çerkesler, Hırvatlar, Yunanlar, Ruslar, İbraniler, Çekler, Lehler ve İtalyanlar'dır.

Büyük Kentlerİ

  • Bükreş, Romanya'nın başkenti ve en büyük şehiridir. Nüfusu 2007 sayımlarına göre (1.931.838) kişidir. Bu nüfus metropolitan alan da eklenince (2,1 milyona) çıkmaktadır. Şehir merkezindeki alanı 20 katı büyüklüğündeki şehir civarına yaymak için bir kaç plan vardır.
  • Romanya'nın en büyük beş kenti Şehir içindeki limit nüfuslarına göre Avrupa Birliği'nin en büyük şehirleri listesinde sıralmaya girmiştir. Bunlar; Yaş, Kaloşvar, Temeşvar, Köstence ve Craiova'dır. Ülkenin ayrıca nüfusu (200.000)'i geçen (5, 100.000)'i geçen 13 kenti bulunmaktadır..

İdarî Bölünüş

  • Ülkenin idari bölünümü eyaletler, kentler ve komünler biçimindedir Romanya'da (41 eyalet) ve bunlara ek olarak eyalet statüsüne sahip başkent Bükreş, (83'ü) belediye statüsüne sahip (263 kent) ve (2685 komün) (13.285 köy ile birlikte) bulunmaktadır. Önemli kentleri başkent olarak (Bükreş, Köstence, Braşov ve Yaş)'tır.
Romanya'daki şehirler
Alba Arad Argeş Bacău Bihor Bistriţa-Năsăud Botoşani Braşov Brăila Buzău Bükreş Caraş-Severin Călăraşi Kaloşvar Köstence
Covasna Dâmboviţa Dolj Galaţi Gorj Harghita Hunedoara Ialomiţa Ilfov Maramureş Mehedinţi Mureş Neamţ Olt Prahova
Satu Mare Sălaj Sibiu Suceava Teleorman Timiş Tulcea Vaslui Vâlcea Vrancea Yaş Yergöğü (Giurgiu)