Türkçe

Bilgibanka, Hoşgeldiniz
Şuraya atla: kullan, ara
Türkçe
Türkçe
Telaffuz [ˈtürkçe]
Yer  Türkiye (Resmi), Kuzey Kıbrıs (Resmi), Kıbrıs (Resmi), Bulgaristan, Makedonya, Yunanistan, İran,[1] Azerbaycan,[2] Kosova, Romanya, Irak, Bosna Hersek, Suriye [3]
Bölge Anadolu, Balkanlar, Kıbrıs, Mezopotamya, Levant, Güney Kafkasya
Etnik köken Türk
Yerli konuşanlar
88 milyon [4][5] (2014)[6]
Türkçe
Erken formlar
Standart formlar
Lehçe
Latin (Türk alfabesi)
Türkçe Köreler alfabesi
Resmi statü
Resmi dil 
 Türkiye
 Kuzey Kıbrıs[7]
 Kıbrıs Cumhuriyeti[8]
Azınlıklara Tanınmış
dil 
Düzenlenmiştir  Türk Dil Kurumu
Dil kodları
ISO 639-1 tr
ISO 639-2 tur
ISO 639-3 tur
Glottolog nucl1301[17]
Linguasphere part of 44-AAB-a
Map of Turkish Language.png
  Türkçenin resmi dil olduğu ülkeler
  Azınlık dili olarak tanınan ülkeler
Bu makale IPA fonetik sembollerini içerir. Düzgün işleme desteği olmadan, soru işaretleri, kutular veya Unicode karakterler yerine başka simgeler görebilirsiniz..

Kısaca

Türkçe veya Türkiye Türkçesi,(About this sound Türkçe ) ortak Altay dil ailesine bağlı Türk dillerinin (Oğuz öbeğine) üye bir dildir. Türk dilleri ailesi bünyesindeki Oğuz öbeğinde bulunur. Türkçe dünyada en fazla konuşulan 15. dilinden Biridir.

Türkçe Türkiye, Kıbrıs, Irak, Balkanlar, Orta Asya ve Orta Avrupa ülkeleri başta olmak üzere geniş bir coğrafyada konuşulmaktadır. Ayrıca bu dil, Türkiye Cumhuriyeti, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Kıbrıs Cumhuriyeti'nin resmî Romanya, Makedonya, Kosova ve Irak'ın ise tanınmış bölgesel dilidir. Balkanlarda konuşulur. Bunun aynı öbekte (Oğuz Öbeğinde) bulunan Azerbaycanca ve Türkmence, İran, Güney Azerbaycan, Azerbaycan, Afganistan, Gürcistan ve Türkmenistan'da konuşulur. Türkçe birçok diyalekte sahip bir dildir.

İstanbul şivesi Türkçenin yazı dilidir. Bu yüzden Türk dillerinde ve Anadolu şivelerinde bulunan "açık e", "hırıltılı h" ve "öndamaksıl n" sesleri bulunmaz. Türk abecesinde, 8 ünlü, 21 ünsüz harf bulunmaktadır, Azerbaycan alfabesinde 9 ünlü, 31 ünsüz harf bulunur. Genel olarak Türk Dilleri çok daha fazla sesi olan bir dildir; ancak Türkçede, diğer Türk dillerinde bulunan (ŋ, ɳ, q, w, ɛ) gibi sesler de bulunmaz.

Türkçe çok geniş kullanımıyla birlikte zengin bir dil olmasının yanı sıra, (özne nesne yüklem) biçimindeki tümce kuruluşlarıyla bilinmektedir. Ayrıca, Türkçe sondan eklemeli bir dildir. Bu nedenle kullanılan herhangi bir eylem üzerinden istenildiği kadar sözcük türetilebilir. Türkiye Türkçesi bu yönünden dolayı diğer Türk dilleri ortak ya da ayrık bulunan onlarca eke sahiptir.

Sınıflandırma

Türkiye Türkçesi, dünya dilleri sınıflandırmasında Ural-Altay Dil Ailesi’nin Altay dilleri kolunda bulunur. Ural-Altay dil birliği temelinde yapılan derinlemesine araştırmalar, bu iki grubu aynı dil ailesi içinde birleştirme bakımından gittikçe zayıflayan sonuçlar vermiştir. Bu sebeple Türkçe, bazı sınıflandırmalarda Altay dillerinden biri olarak belirtilmekle yetinilir; sınıflama buradan başlatılır.

Ünlü Türkolog Reşit Rahmeti Arat’ın “Türk Şivelerinin Tasnifi” makalesinde ayrıntılıca anlatıldığı gibi Türkiye Türkçesinin de yer aldığı Türk yazı dillerinin sınıflandırması konusunda geçmişten bugüne kadar çeşitli bilimsel görüşler ortaya atılmıştır. Bütün sınıflandırma çalışmalarından da hareketle Arat’ın yaptığı sınıflandırmaya göre Türkiye Türkçesi, “Türk şive grupları”nın “VI. daġlı grubu (Cenup)” içinde yer alır. Türk dil ailesi, Doğu Avrupa, Orta Asya ve Sibirya’da konuşulan 30 kadar yaşayan dili kapsar. Türk dili konuşurlarının %40 civarında bir kesimi Türkiye Türkçesi konuşmaktadır. British Council tarafından yapılan bir araştırmada Türkçe, geleceğin 10 dili arasında dokuzuncu sırada yer almıştır.[18]

Tarihçe

En eski Meşhur Türk yazıları, modern Moğolistan'da bulunan üç anıtsal Orhhon yazıttır. Prens Kül Tigin'e ve kardeşi İmparator Bilge Khagan'a onuruna dikilenler, ikinci Türk Kağanlığı'na kadar uzanır. 1889 ve 1893 yılları arasında Orkhon Vadisi'ni çevreleyen daha geniş alanda Rus arkeologlar tarafından bu anıtların ve bunlara bağlı taş levhaların keşfedilmesi ve kazılar sonrasında, yazıtlarda kullanılan dili Eski Türk alfabesi kullanılarak yazılan Eski Türk dili olarak belirlenmiştir; Almanik rünik alfabelerine yüzeysel bir benzerlik nedeniyle "Türk rünleri" veya "rüniforma" olarak da adlandırılmıştır.

Erken Ortaçağ'da (c. 6-11. Yüzyıllar) Türklerin genişlemesi ile birlikte, Türk dillerini konuşan insanlar, Sibirya'dan Avrupa'ya ve Akdeniz'e kadar geniş bir coğrafi bölgeyi kapsayan Orta Asya'ya kadar yayılmışlardır. Özellikle Oğuz Türklerinin Selçukluları, 11. yüzyılda Anadolu'ya, günümüz Türk dilinin doğrudan atası olan Oğuz dillerini getirdi. Ayrıca, 11. yüzyılda Türk dillerinin ilk dilbilimci Kara-Hanid Hanlığı'ndan Mahmud el-Kaşgari, ilk kapsamlı Türkçe dili sözlüğünü ve Türkçe konuşanların coğrafi dağılış haritasını Türk Lehçeleri (Osmanlı Türkçe: Divânü Lügati't-Türk) yayımladı.

Türk dilini benimsemeden önce, Anadolu Türklerinin başlangıçta Anadolu dillerini konuştuğu düşünülmektedir.Hint-Avrupa ailesine ait olan bu soyu tükenmiş dil grupları, Anatolianlar tarafından konuşuluyordu.

Osmanlı Türkçesi

İslam'ın kabulünden sonra 950 Osmanlıların etnik ve kültürel ataları olarak görülen Kara-Hanid Hanlığı ve Selçuk Türkleri tarafından bu eyaletlerin yönetim dili Arapça ve Farsça dilden alınan sözcüklerin toplamından oluşuyordu.

Referanslar

  1. "The Muslim Minority of Greek Thrace". 
  2. Taylor & Francis Group (2003). Eastern Europe, Russia and Central Asia 2004. Routledge. p. 114. ISBN 978-1-85743-187-2. Alınmış 2008-03-26. 
  3. "Who are the Turkmens of Syria?". BBC. 24 November 2015. Alınmış 18 May 2016. 
  4. https://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_en.pdf
  5. Türkçenin İkinci Dil Edinimi, Ayşe Gürel, Öner Özçelik, Despina Papadopoulou, 2016
  6. Mikael Parkvall, "Världens 100 största språk 2007" (The World's 100 Largest Languages in 2007), in Nationalencyklopedin
  7. "Constitution of Turkish Republic of Northern Cyprus". www.cypnet.co.uk. 15 November 1983. Alınmış 28 January 2014. 
  8. "Languages of Cyprus". The World Factbook. Alınmış 28 January 2014. 
  9. 9,0 9,1 "List of declarations made with respect to treaty No. 148". Council of Europe. Alınmış 15 December 2013. 
  10. "Language Rich Europe launch in Greece". languagerichblog.eu. Alınmış 30 June 2014. 
  11. "Languages of Iraq". The World Factbook. Alınmış 15 December 2013. 
  12. "Article 9 (Official Languages)". www.servat.unibe.ch. Alınmış 15 December 2013. 
  13. "Kosova: Turkish Becomes Official Language". 2006-09-25. Alınmış 2013-01-11. 
  14. "Constitution of the Republic of Kosovo: Chapter 1 Article 5.2" (PDF). Republic of Kosovo. Alınmış 25 August 2014. 
  15. "Macedonia Overview". Minorityrights.org. Alınmış 28 January 2014. 
  16. "Languages of Republic of Macedonia". The World Factbook. 2002. Alınmış 15 December 2013. 
  17. Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, eds. (2016). "Nuclear Turkish". Glottolog 2.7. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History. 
  18. wiki